اصول مدیریتی از دیدگاه امیرالمومنین

منتشر شده در 25 خرداد 1396

مدیریت از منظر امیر متقیان علی ( ع ) 

 

به مناسبت شالروز شهادت امیرالمومنین بخشی از دیدگاه های علی علیه سلام را در مورد مدیریت برسی خواهیم کرد.

مدیریت در معنای لغوی به معنی اداره کردن می‌باشد. در متون اسلامی کلمه مدیر نیامده است اما از مدبر استفاده‌شده است.

از دیدگاه سنتی مدیریت به معنای " استفاده از تمامی امکانات در زمان‌ها و موقعیت‌ها برای پیشبرد اهداف و رسیدن به آن " 



دیدگاه‌های امیرالمؤمنین در رابطه با مدیریت:

  • مدیریت امانت است : مدیریت امانتی است بر گردن تو و کسی که بالاتر از تو ، خواسته تا نگهان و مراقب آن باشی. بر تو روا نیست با میل شخصی خود عمل کنی و باید با ملاک و فرمان قانونی رفتار کنی. 
  • مدیریت تکلیف است نه حق : حق و تکلیف ۲ مشخصه‌اند که در یک جهت حرکت می‌کنند. حق به معنی استفاده و سود است و تکلیف  به معنی وظیفه.
  • مدیریت یا ریاست : مدیر باید مدیریت را برای خدمت بخواهد نه حاکمیت. به‌عبارت‌دیگر خدمت نباید وسیله و توجیه برای حکومت باشد بلکه حکومت وسیله‌ای برای خدمت است. امیرالمؤمنین در گفتار خود به مالک به این موضوع نیز اشاره می‌کنند: ریاست مستلزم مدیریت است. رئیس باید توان اداره کردن داشته باشد، اداره کردن نیز نیازمند تدبیر و دوراندیشی است. مسلم است مدیر بیش از آنکه حاکم باشد، هادی است بنابراین این‌چنین مدیرانی مدیریتی همراه با هدایت و حکومت دارند.
  • رهبری : یک مدیر باید توان رهبری بین ۲ رسالت "تعالی " و "تولید " داشته باشد. لذا مدیری برای بهره‌وری درزمینه تولید باید در جریان  پیشرفت علوم دنیا نیز قرار داشته باشد و درعین‌حال تعالی و تغذیه فکری اسلامی را نیز داشته باشد.
  • آگاهی بخشیدن به انسانها : این را می‌توان از ۲ بخش مورد برسی قرارداد. یکی ثبت امور و گزارشات و دیگری تعلیم و تربیت افراد برای امور محوله 
  • تقوا و نظم : به عقیده مولای متقیان علی (ع) مهم‌ترین اصل در مدیریت و اداره امور داشتن تقوا و نظم می‌باشد. همان‌طور که در خطبه‌های نمازشان برای مردم می‌فرمودند: اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم. و همچنین  امام علی علیه‌السلام می‌فرماید: العجب یفسد العقل; «خودپسندی و خودبینی عقل را فاسد می‌کند.»
  • اصل مشارکت : در این نظام مدیریتی تمامی افراد از کارکنان تا مدیر  سود می برند و همه مشارکت دارند. 
  • برنامه ریزی : امیرالمومنین می فرمایند : آینده نگری قبل از شروع کار تو را از پشیمانی ایمن می سازد.
  • سازمان و سازمان دهی : علی (ع) خطاب به مالک اشتر در مورد ملاک‌های گزینش کارگزاران: کسانی را برگزین که دارای صفات زیر باشند:  اصالت مذهبی و خانوادگی، تقوا، شرم و حیا و حزم. و در جای دیگر حضرت می‌فرمایند: بر انسان‌های کسل در کارهایت تکیه نکن.
  • تقسیم کار : یکی دیگر از مبانی مدیریت تقسیم‌کار می‌باشد تا امور به بهترین شکل انجام پذیرد. در مکتب و نگرش مدیریتی امیرالمؤمنین تقسیم‌کار بر پایه لیاقت افراد و شایستگی آنها تقسیم می‌شود. هیچ کاری به توفیق نمی‌رسد مگر به کوشش بسیار و کمک خواستن از خدا وو آماده‌سازی خود در برابر مشکلات با شکیبایی و استقامت خواه آن کار سبک باشد خواه سنگین.  در جای دیگر امیرالمؤمنین به مالک می‌فرمایند: ای مالک! برای هرکدام از کارهایت رئیسی انتخاب کن. رئیسی که کارهای مهم او را مغلوب نسازد و کثرت کارها او را پریشان نسازد. و در جای دیگر علی (ع) به امام حسن مجتبی می‌فرماید: فرزندم! برای هرکدام از زیردستانت وظیفه‌ای تعیین کن تا اگر آن را انجام نداد او را مواخذه کنی زیرا این روش سزاوارتر است تا یکدیگر را وانگذارند.
  • تصمیم گیری : امیرالمومنین می فرماید: رای الرجل میزان عقله ; «میزان عقل مرد، اندیشه اوست .
  • نظارت و ارزیابی : امام مؤکداً توصیه فرمودن مدیر خود باید به امور نظارت داشته باشد تا با سوءاستفاده از قدرتی که وی به آنها داده است رعیتی مورد ستم قرار نگیرد و همچنین گروهی را نیز باید به بازرسی منسوب کند تا همواره او را در جریان امور قرار دهند. در سخنانی نیز امام بهِ مالک اشتر می‌فرماید: بر آنها بازرسان و کنترل کنندگانی قرار بده که به تو وفادار و راستگو باشند.
  • شایسته سالاری : علی (ع) می فرمایند : آن کس که از عهده امور به درستی برآید شایستگی رهبری را دارد

 

امیرالمونین همیشه در امور کشور داری نیز این اصل ها را رعایت میفرمودند و مدیران اداره مملکت جزو نوابق و برترین مدیران زمان خود بودند که می توان به مالک اشتر به عنوان یک نمونه بارزنام برد.

 

 


هنوز نظری در این مورد درج نشده است.

نظر خود را درباره مطلب بالا بیان کنید


کاراکتر باقیمانده
0 محصول مقایسه کن
<— Hotjar Tracking Code for http://tasisat.com/ —>